علائم مسمومیت غذایی در کودک و نحوه درمان آن

محمد حمزه لو
12 اردیبهشت 1401 | ۰۳:۱۵
راهنمای این مطلب

در مطلب؛ علائم مسمومیت غذایی در کودک و نحوه درمان آن، که برای شما تهیه کرده ایم سعی داریم به زبان ساده به والدین گرامی در مورد این بیماری و علائم و نحوه درمان ان در کودک را بیاموزیم.
سایت کودک الکترونیک به دنبال اگاهی دادن به والدین و پیدا کردن راه کارهای مناسب می باشد، پس با ما در ادامه همراه باشید

بخوانیم
فهرست مطلب

برای شروع تولید فهرست مطالب، یک سربرگ اضافه کنید

علائم مسمومیت غذایی در کودک و نحوه درمان آن

مسمومیت غذایی در کودکان یکی از اتفاقاتی است که ممکن است برای بسیاری از کودکان، به ویژه کودکان نوپا پیش بیاید. مسمومیت غذایی معمولا از طریق خوردن غذا یا آب آلوده به سم یکی از انواع باکتری های مضر به وجود می آید.

تشخیص مسمومیت غذایی ممکن است از یک ویروس معده که معمولا از طریق دستها منتقل شده و به دهان می رسد، دشوار باشد. نشانه های آنها اغلب یکسان و شامل استفراغ، اسهال، بهانه گیری زیاد و گاهی تب هستند.

اگر کودک شما دچار مسمومیت غذایی شده باشد، احتمالا علایم ۲ تا ۴۸ ساعت پس از خوردن غذای مسموم ظاهر میشوند و معمولا یک یا دو روز طول می کشد، اما در موارد شدیدتر ممکن است یک هفته یا بیشتر نیز ادامه یابد.

علائم مسمومیت غذایی در کودک و نحوه درمان آن

انواع مسمومیت غذایی

در صورت لزوم، ممکن است بتوان نوع باکتری را با آزمایش خون، مدفوع و باقیمانده غذا تعیین کرد، اما در اغلب موارد پزشک نیازی به شناسایی دقیق باکتری مشکل ساز نخواهد داشت، زیرا درمان در هر صورت یکسان است. با این حال استثناهایی نیز وجود دارد، برای مثال، اگر در مدفوع کودکتان خون وجود داشته باشد، پزشک برای اطمینان از اینکه مسمومیت غذایی او ناشی از یک باکتری بالقوه خطرناک مانند ای کولای شیگلا یا سالمونلا نیست، آزمایش و بررسی های لازم را انجام خواهد داد.

طبق نظر یک مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای معتبر در دنیا، شایع ترین عفونت های منتقل شده از غذا ناشی از باکتریهای کامپیلوباکتر، سالمونلا و ای کولای و همچنین گروهی از ویروسها به نام نوروویروسها هستند. بوتولیسم چندان رایج نیست، اما در میان کودکان خردسال شایع تر و خطرناک تر است.

باکتری ای کولای: این باکتری از طریق غذا یا آبی که آلوده به مقداری میکروسکوپیک از مدفوع گاو است، منتقل می شود. اگر فردی ای کولای داشته باشد و پس از استفاده از توالت دستش را نشوید، می تواند آن را به افراد دیگر نیز انتقال دهد. ای کولای می تواند باعث اسهال شدید شود که گاهی اوقات خونی است و انقباضهای شکمی دردناک دارد، اما تب زیادی به همراه ندارد.

ای کولای در کودکان می تواند مرگبار باشد و اغلب نیاز به بستری شدن دارد. علایم می توانند ۸ تا ۴۸ ساعت پس از خوردن غذای آلوده به باکتری شروع شوند و حدود دو تا پنج روز ادامه یابند.

باکتری سالمونلا: سالمونلا می تواند در تخم خام یا کم پخته پرندگان، گوشت ماکیان و گوشت قرمز خام یا کم پخته، شیر و محصولات لبنی غیرپاستوریزه و غذاهای دریایی وجود داشته باشد و ممکن است توسط اشخاص درگیر در آماده سازی غذا نیز گسترش یابد. خزندگان خانگی مانند ایگوانا، لاک پشتهاء مارمولکها و مارها نیز می توانند ناقل سالمونلا باشند.

در اغلب موارد، اگر کودک شما در معرض باکتری سالمونلا قرار بگیرد، دچار تب، اسهال و انقباض های شکمی خواهد شد. همچنین ممکن است دانه های صورتی کوچکی روی پوستش ظاهر شود. علایم معمولا هشت تا ۴۸ ساعت پس از تماس با باکتریها شروع می شوند و به مدت یک یا دو روز ادامه می یابند، هرچند ممکن است بیش از یک هفته طول بکشد و باکتری ها می توانند تا ماهها در بدن باقی بمانند.

دو سوم بیماران مبتلا به سالمونلا کمتر از ۲۰ سال دارند. سالمونلا در یک کودک بسیار خردسال یا فردی با سیستم ایمنی ضعیف شده می تواند به جریان خون حمله کرده و جان شخص را تهدید کند.

باکتری کامپیلوباکتر: شایع ترین باکتری غذایی است. این باکتری معمولا از طریق گوشت خام یا کم پخته ماکیان یا شیر غیر پاستوریزه منتقل می شود، ا میتواند از طریق آب آلوده نیز به آن مبتلا شود. این باکتری معمولا از فرد به فرد منتقل نمی شود، اما امکان آن وجود دارد. برای مثال، اگر کودک شما مبتلا به این باکتری است و اسهال دارد، احتمال آن هست که شما هنگام تعویض پوشک به آن آلوده شوید.

همچنین ممکن است که باکتری ها از مدفوع سگ یا گربه انتقال یابند. کامپیلوباکتر اغلب تشخیص داده نمیشود، زیرا گاهی اوقات هیچ علایمی وجود ندارد، اما علایم آن می توانند شامل تهوع و استفراغ، اسهال و گاهی اسهال خونی، انقباض و درد شکم و تب باشد. این علایم معمولا دو تا پنج روز ادامه می یابند، اما می توانند تا ۱۰ روز نیز باقی بمانند.

بوتولیسم: بوتولیسم نسبتأ نادر است اما شکلی نگران کننده از بیماریهای منتقل شده از غذاست، زیرا می تواند برای کودکان مرگبار باشد. این مسمومیت توسط باکتری کلوستریدیوم بوتولینوم که در خاک یافت می شود، به وجود می آید اما اغلب اوقات از طریق غذاهایی که به شیوه نادرستی کنسرو یا نگهداری شده اند، به ویژه سبزیجات کنسرو شده در خانه، تن ماهی، ژامبون نمک سود، ماهی دودی یا خام، عسل و شربت ذرت انتقال می یابد.

بوتولیسم اطفال هنگامی اتفاق می افتد که کودک باکتری بوتولیسم یا تخم هایش را بخورد و سپس آنها در روده هایش رشد کنند. به همین دلیل است که هرگز نباید قبل از یک سالگی کودک به او عسل بدهید. بوتولیسم در کودکان شامل یبوست، ضعف، کاهش حالت کشسانی عضلات، گریه ضعیف و مکیدن ضعیف، پلکهای افتاده و تغذیه کم به علت مشکل در بلع است اما کودک با وجود ضعف هشیار خواهد بود.

بوتولیسم اگر درمان نشده باقی بماند می تواند تا فلج عضلانی و تنفسی پیشرفت کند. علایم معمولا طی ۸ تا ۳۶ ساعت ظاهر می شوند.

نوروویروس: این ویروس به عنوان ویروس شبه نورواک یا ویروس کالیسی نیز شناخته میشود و با وجود شیوع بالا اغلب تشخیص داده نمیشود، زیرا تست آزمایشگاهی مختص آن در همه جا در دسترس نیست. استفراغ شدید علامت مشخصه نوروویروس است و معمولا به طور ناگهانی و حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تماس با ویروس شروع می شود، هرچند علایم ممکن است حتی از ۱۲ ساعت پس از تماس نیز ظاهر شوند.

نوروویروس از طریق غذاها، ظروف و سطوح آلوده منتقل می شود. از آنجا که این بیماری بسیار مسری است، به راحتی در خانه ها و مهدکودکها منتشر می شود. ایمنی یافتن در برابر آن دشوار است. یک مورد مسمومیت ناشی از نوروویروس معمولا بعد از یک یا دو روز خود به خود بهبود می یابد، اما در این فاصله باید کاملا مراقب باشید که بدن کودکتان به دلیل استفراغ دچار کم آبی نشود.

پیشگیری از مسمومیت غذایی

سؤال بسیاری از والدین این است که چگونه می توانند از کودکشان در برابر ابتلای مجدد به بیماریهای منتقل شده از غذا محافظت کنند؟ حقیقت این است که محافظت از فرزند در برابر همه باکتری های مواد غذایی غیرممکن است، اما مطمئنا می توانید با استفاده از رویه های مناسب آماده سازی غذا در خانه، احتمال ابتلای او را کاهش دهید.

🔸 از مصرف مواد غذایی تاریخ گذشته با غذاهای بسته بندی که پلمب آنها باز شده، بپرهیزید. .

🔸 اگر کودک شما با شیشه شیر تغذیه می شود، تمام دستورالعمل ها را برای آماده ساختن ایمن شیرخشک و شیشه شیر دنبال کنید.

🔸 اگر محصولات تولیدی خود را کنسرو می کنید، دستورالعمل های تهیه کنسرو را به دقت دنبال کنید.

🔸 اطمینان حاصل کنید که دستهای کودک خود را مرتب و به موقع میشویید.

🔸 به کودک خود آبمیوه یا پنیر غیر پاستوریزه ندهید.

🔸 بعد از پخت غذا تمام سطوخ استفاده شده در آشپزخانه را با آب داغ و کف بشویید.

🔸 در خارج از کشور فقط آبی را که جوشانده شده است به کودک بدهید.

🔸 عسل یا شربت ذرت را به کودک زیر یک سال ندهید، زیرا این کار میتواند او را در معرض خطر بوتولیسم قرار دهد.

🔸 غذای داغ را به صورت داغ و غذای سرد را به صورت سرد مصرف کنید.

🔸 غذا را فقط گرم نکنید، بلکه آن را داغ کنید.

🔸 قبل از پخت گوشت قرمز، ماکیان و ماهیها آنها را خوب آبکشی کنید.

🔸 قبل از تهیه غذا یا پس از رفتن به توالت یا تعویض پوشک، همیشه دستهای خود را با آب گرم و صابون بشویید.

🔸 قبل از غذا یا نوشیدن یک ماده غذایی آن را بیش از یک ساعت خارج از یخچال قرار ندهید.

🔸 از مصرف قوطی و کنسروهای کج یا دارای فرورفتگی خودداری کنید.

🔸 از مصرف مواد غذایی با بو یا ظاهر غیرمعمولی اجتناب کنید.

🔸 مواد غذایی منجمد را با گذاشتن در یخچال یخ زدایی کنید، نه روی پیشخوان یا در سینک ظرفشویی

🔸 گوشت قرمز، ماهی یا ماکیانی را که بیش از یک یا دو روز به صورت نپخته در یخچال بوده، نخورید.

🔸 گوشت گاو باید برای پخت حداقل به ۷۱ درجه سانتی گراد، مرغ به حداقل ۸۲ درجه سانتی گراد و ماهی به حداقل ۶۰ درجه سانتی گراد برسد.

🔸 مطمئن شوید که غذا خوب پخته شده است و از دماسنج پخت گوشت استفاده کنید

🔸 هرگز مواد غذایی پخته شده مانند استیک را روی یک بشقاب یا تخته خردکن که مواد غذایی نپخته روی آن بوده، نگذارید.

🔸 همیشه گوشت و ماهی را از فروشگاههای معتبر خریداری کنید.

🔸 هنگام مسافرت به خارج از کشور، غذای داغ و تازه پخته شده به کودک بدهید و سبزیجات خام یا میوه را با پوست به او ندهید.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟

به محض اینکه مشکوک شدید که کودکتان مسمومیت غذایی دارد، پزشک کودک را در جریان بگذارید اما به یاد داشته باشید که اگر کودک شما در تنفس یا بلع مشکل دارد یا هر کدام از علایم کم آبی شدید بدن مانند بی حالی، چشمهای فرورفته یا دستها و پاهای سرد و لکه لکه را نشان میدهد، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید. همچنین اگر کودک علایم زیر را بروز داد با پزشک تماس بگیرید:

🔸 کودک دو ماهه یا کوچکتر باشد و تب بالاتر از ۳۸ درجه سانتی گراد داشته باشد.

🔸 کودک سه تا شش ماهه باشد و تب3/38 درجه سانتی گراد داشته باشد.

🔸 کودک بیش از شش ماه داشته باشد و تبش4/39 درجه سانتی گراد باشد.

🔸 کودک بیشتر از یک روز استفراغ داشته باشد.

🔸 بهانه گیری و بی قراری بیش از حد که ممکن است نشان دهنده درد شکمی یا کم آبی باشد.

🔸 خون در مدفوع کودک وجود داشته باشد.

🔸 شکمش ورم کند و سفت شود.

نسبت به هر یک از نشانه های معمول کم آبی بدن شامل نداشتن اشک، گذشت بیش از شش ساعت بدون خیس کردن پوشک، ادرار زرد تیره، بی حالی و دهان خشک شده نیز هشیار باشید. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است پزشک، کودک را برای بازسازی سطح آب بدن از طریق تزریق وریدی در بیمارستان بستری کند یا فقط چند ساعت او را در آنجا نگه دارد ولی جای نگرانی نیست و او طی چند روز مرخص می شود و به وضعیت طبیعی و سالم خود بازمی گردد.

درمان های خانگی مسمومیت

اگر کودک سینه مادر یا شیشه شیرش را به دهان می گیرد، باید به طور معمول به تغذیه او ادامه دهید. همچنین ممکن است پزشک توصیه کند که مقادیر کمی الکترولیتهای خوراکی بدون نسخه، مثل ORS را برای جایگزینی مایعات و الکترولیت های نمک و مواد معدنی که بدن کودک از دست داده است به او بدهید. با این حال، از دادن آبمیوه ها و نوشابه ها به کودک خودداری کنید، زیرا ممکن است علایم بیماری را بدتر کند. پزشک می تواند بر اساس سن و وزن کودک تعیین کند که او باید چقدر از محلول های الکترولیت را بنوشد.

اگر فرزندتان تب دارد، شاید پزشک دوز مناسبی از استامینوفن یا ایبوپروفن را به او بدهد اما هرگز به کودک خود آسپیرین ندهید، زیرا باعث می شود وی مستعد سندرم ری شود که یک بیماری نادر اما بالقوه کشنده است.

اگر کودک مواد غذایی کمکی می خورد، با کاهش یا قطع استفراغ و اسهال او و برگشت اشتها، پزشک توصیه خواهد کرد که به تدریج مایعات دیگر و همچنین مواد غذایی سالم را دوباره وارد رژیم غذایی اش کنید و در همین راستا محلول الکترولیت را متوقف کنید. نشانه ها و سرنخهای رفتاری فرزندتان را دنبال کنید تا وقتی احساس گرسنگی کرد، متوجه شوید.

پزشکان توصیه می کنند کودکانی که در حال ریکاوری از مشکلات معده هستند، رژیم غذایی طبیعی و معمولشان را در اسرع وقت از سر بگیرند، یعنی رژیمی که شامل کربوهیدراتهای پیچیده مانند نان، غلات و برنج، گوشت بدون چربی، ماست، میوه ها و سبزیجات باشد.

مطالعات نشان میدهند که شروع مجدد یک رژیم غذایی استاندارد با فاصله کوتاهی پس از تخفیف علایم حاد کودک، می تواند طول بیماری را به قدر نصف روز کوتاه تر کند، زیرا مواد مغذی ضروری برای مبارزه با عفونت را به سیستم بدنی او باز می گرداند. از سوی دیگر، اگر کودک چند روز بهره مندی از تغذیه خوب را به دلیل بی اشتهایی ناشی از بیماری از دست بدهد، نگران نشوید. تنها دغدغه شما این باشد که بدن او را هیدراته یعنی دور از کم آبی نگه دارید.

مترجم بخش روان شناسی دکتر زهرا محمدی

مربی و مشاور انگیزشی و رشد مهارتهای فردی مهندس فرشته شبستری

روان شناسی و درمانگر کودک دکتر ساحل گرامی


علائم مسمومیت غذایی در کودک و نحوه درمان آن

با ما از ثبت نام کتاب کودکت جا نمی مونی 😉

ثبت نام کتاب درسی-کودک الکترونیک

دلبندتو مدرسه ثبت نام نکردی🤫 پس روی تصویر کلیک کن👈👈

ثبت نام مدارس

اگر وقت نداری حضوری دنبال مهدکودک بگردی روی شکل کلیک کن 👈👈👈

نشانی مهدکودک ها-کودک الکترونیک
Kindergarten address
        !مطالب دیگه سایت را از دست ندید!
این مطلب را بادوستان خود به اشتراک بگذارید
درود بر عاشقان کودکان -سایت ما به تازگی ایجاد شده با بازدید مجدد خواهید دید که ما چقدر پیشرفت کرده ایم اگر دوست داری می تونی به ما بپیوندی
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید