اسهال در کودکان 😬

محمد حمزه لو
10 اسفند 1400 | ۲۳:۳۵
راهنمای این مطلب

در مطلب؛ اسهال و استفراغ در کودکان، که برای شما تهیه کرده ایم سعی داریم به زبان ساده به والدین گرامی در مورد این بیماری و علائم ان در کودک را بیاموزیم.
سایت کودک الکترونیک به دنبال اگاهی دادن به والدین و پیدا کردن راه کارهای مناسب می باشد، پس با ما در ادامه همراه باشید

بخوانیم

اسهال در کودکان

میزان و تعداد دفعات دفع در نوزادان متغیر است. مدفوع طبیعی نوزاد معمولا تا یک ماهگی در حالت عادی، شل و آبکی و دفع آن متناوب است. به عنوان مثال یک نوزاد دوهفتهای ممکن است ۱۰ بار در روز مدفوع آبکی داشته باشد ولی بیمار هم نباشد.

از این رو تشخیص اسهال در نوزادان برای والدین کمی سخت است، بنابراین به جای هر گونه نگرانی بهتر است در مواردی که حتی تردید کمی در مورد اسهال نوزاد دارید، در اولین فرصت به پزشک کودکان مراجعه کنید اما قبل از هر چیز به یاد داشته باشید که در یک ماه اول زندگی کودک، هرگونه شک به اسهال را توسط پزشک کودک بررسی و از اقدامات خودسرانه در طول ماه اول زندگی او خودداری کنید.

در بیشتر موارد، اسهال در کودکان خفیف است و تا زمانی که کودک دچار کم آبی نشود، تهدیدی جدی برای سلامت او محسوب نمی شود اما از آنجایی که کم آب شدن بدن می تواند بسیار خطرناک باشد، حتما در صورت وجود اسهال اطمینان حاصل کنید که کودکتان مقدار زیادی مایعات دریافت می کند. همچنین هیچ داروی ضداسهالی به نوزادتان ندهید، مگر اینکه پزشک آن را تجویز کرده باشد، زیرا این داروها می توانند برای نوزادان و کودکان شیرخوار خطرناک باشند.

برای تشخیص اسهال در کودک ابتدا باید بدانید چه چیزی در کودک شما معمول و چه چیز غیر معمول بوده و به تازگی تغییر کرده است. همان طور که گفته شد، نوزادان تازه متولدشده دفعات دفع زیادی دارند. مدفوع آنها به طور معمول کاملا نرم است، به ویژه اگر نوزاد با شیر مادر تغذیه شود اما هنگامی که خوردن غذاهای کمکی و جامد برای کودک شروع می شود، متوجه می شوید که مدفوع او کمی سفت تر شده است، هرچند ممکن است گاهی با توجه به رژیم غذایی او متفاوت و برعکس باشد.

بنابراین تمام این موارد می توانند تشخیص اسهال کودک را برای شما سخت تر کنند. یک راه تشخیص این است که اگر تعداد دفعات دفع کودک به طور ناگهانی تغییر کرد یعنی بیش از حد معمول شد، احتمالا کودکتان دچار اسهال شده است.

😍این مقاله هم حتما بخون 👈 آنفولانزا و سرماخوردگی در کودکان🤒

علایم اسهال

  • 🔸افزایش ناگهانی و آبکی شدن مدفوع
  • 🔸بی اشتهایی
  • 🔸تب
  • 🔸کاهش میل به خوردن شیر

عوامل مؤثر در ابتلا به اسهال

اسهال کودک می تواند به علت یک عفونت ویروسی یا باکتریایی باشد. همچنین ممکن است نتیجه وجود یک انگل، مصرف آنتی بیوتیک یا چیزی باشد که کودک خورده است. برخی از دلایل اسهال کودک شامل موارد زیر است:

آبمیوه زیاد: آبمیوه زیاد، به خصوص آبمیوه های حاوی سوربیتول. سوربیتول یک قند الکلی است که در بدن انسان به آهستگی سوخت و ساز می شود. سوربیتول که به صورت پودر به عنوان ملین استفاده می شود، از احیای گلوکز حاصل می شود و در آلوی سیاه، سیب، گلابی و هلو وجود دارد. این ماده به عنوان شیرین کننده، نگهدارنده رطوبت، بهبوددهنده، بافت ساز، نگهدارنده و عامل کلوخه نشدن در صنایع غذایی کاربرد دارد.

همچنین این ماده به عنوان یک جایگزین برای شکر در تعدادی از غذاها از جمله غذاهای کم کالری و بدون قند و همچنین محصولات دارویی و بهداشت دهان و دندان، مانند خمیر دندان و آدامس استفاده میشود. سطوح بالای فروکتوز یا نوشیدن بیش از حد نوشیدنی های شیرین می تواند معده کودک را اذیت کند و باعث آبکی شدن مدفوع شود. کاهش یا قطع مصرف این نوشیدنی ها این مشکل را در طول یک هفته برطرف می کند.

پزشکان توصیه می کنند که قبل از شش ماهگی به کودکان آبمیوه ندهید. پس از آن نیز نباید روزانه بیش از یک استکان؛ معادل ۶۰ میلی لیتر آبمیوه بنوشند. شیرخشکی که درست مخلوط نشده نیز می تواند باعث اسهال شود، بنابراین مطمئن شوید که هنگام آماده کردن شیرخشک، مقدار درست آب را به آن اضافه کرده اید.

آنتی بیوتیک ها: اگر کودک در طول یک دوره مصرف آنتی بیوتیک یا پس از آن اسهال بگیرد، ممکن است ناشی از داروهایی باشد که باکتری های خوب موجود در روده را همراه با باکتری های مشکل زا می کشد. با پزشک در مورد داروهای جایگزین و درمان صحبت کنید اما تا زمانی که او تأیید نکرده است، هیچ داروی تجویزشده ای را قطع نکنید.

🔸انگل ها: عفونتهای انگلی نیز می توانند باعث اسهال شوند. برای مثال عفونت ژیاردیازیس، به وسیله یک انگل میکروسکوپی ایجاد می شود که در روده زندگی می کند. علایم این نوع عفونت ممکن است شامل گاز معده، نفخ شکم، اسهال و مدفوع چرب باشد. این نوع عفونتها به راحتی در فضاهای مراقبتی گروهی مانند مهدکودکها گسترش می یابند و درمان آنها با داروهای خاصی انجام می شود، بنابراین لازم است به پزشک مراجعه کنید.

🔸حساسیت غذایی: اگر کودک شما در تنفس مشکل دارد و یا صورت یا لبهای او ورم کرده است، فورا با اورژانس تماس بگیرید. حساسیت غذایی حالتی است که سیستم ایمنی بدن به پروتئین های بی ضرر موجود در مواد غذایی واکنش نشان می دهد و می تواند بلافاصله یا ظرف چند ساعت واکنشهای خفیف یا شدیدی را در بدن ایجاد کند. علایم این واکنش ها می توانند شامل اسهال، گاز معده، دردهای شکمی و وجود خون در مدفوع باشند. در موارد شدیدتر، حساسیت غذایی می تواند باعث کھیر، حساسیت های پوستی، ورم و مشکلات تنفسی شود.

پروتئین شیر، شایع ترین ماده غذایی حساسیت زای شناخته شده است. کودک نباید تا یک سالگی شیر گاو بخورد اما شیرخشک تهیه شده با شیر گاو یا غذاهای تهیه شده با محصولات لبنی، هنگامی که کودک شروع به خوردن غذاهای کمکی می کند نیز می تواند در صورت حساسیت کودک باعث ایجاد واکنش شود.

در برخی موارد، اگر مادر محصولات لبنی خورده باشد، شیر مادر نیز می تواند همین واکنش را در کودک ایجاد کند. دیگر مواد غذایی حساسیت زای رایج عبارت است از: تخم مرغ، بادام زمینی، سویا، گندم، انواع آجیل، ماهی و دیگر غذاهای دریایی. اگر کودکتان حساسیت غذایی داشته باشد، بهتر است با پزشک درباره آن صحبت کنید.

🔸عفونت گوش: در برخی موارد، عفونت گوش که ممکن است ویروسی یا باکتریایی باشد، می تواند علت بروز اسهال باشد. اگر چنین باشد، ممکن است کودک بهانه گیر و بیقرار شود و گوشهای خود را بکشد. همچنین ممکن است استفراغ کند و اشتهای کمی داشته و یا حتی به تازگی سرما خورده باشد.

🔸عفونت باکتریایی: برخی از باکتریها نیز می توانند علت اسهال باشند. اگر کودک یک عفونت باکتریایی داشته باشد، ممکن است دچار اسهال شدید همراه با دل درد، وجود خون در مدفوع و تب شود. برخی عفونت های باکتریایی خودبه خود برطرف می شوند، اما برخی از آنها مانند عفونت ناشی از باکتری ای کولای که در گوشت نیم پز و دیگر منابع غذایی یافت می شوند، می توانند بسیار خطرناک باشند. بنابراین اگر کودک شما این علایم را دارد، او را نزد پزشک کودکان ببرید. آزمایش کشت مدفوع برای ارزیابی نشانه های عفونت باکتریایی تجویز خواهد شد.

🔸عفونت ویروسی: تعدادی از ویروسها و از جمله ویروس آنفولانزا می توانند باعث اسهال، استفراغ، درد شکمی، تب، لرز و ناراحتی شوند.

🔸مسمومیت: اگر کودکتان اسهال و استفراغ دارد و فکر می کنید ممکن است چیزی غیرخوراکی مانند دارو، مواد شیمیایی با یک گیاه را بلعیده باشد یا اگر بیهوش شد یا حتی با مشکل در تنفس مواجه شد، بلافاصله با مرکز اورژانس تماس بگیرید. از دیگر علایم مسمومیت نیز می تواند خستگی و تشنج باشد.

🔸ناتوانی در نگه داشتن غذا در معده: برخلاف حساسیت غذایی، عدم تحمل غذا که گاهی حساسیت به غذا نامیده می شود، یک واکنش غیرطبیعی است که ارتباطی به سیستم ایمنی بدن ندارد. یک نمونه از عدم تحمل غذا، عدم تحمل لاکتوز است. عدم تحمل لاکتوز در نوزادان به ندرت اتفاق می افتد، اما اگر کودک دچار عدم تحمل لاکتوز باشد، به معنای آن است که بدن او لاکتاز کافی تولید نمی کند.لاکتاز، آنزیمی است که برای هضم لاکتوز یا قند موجود در شیر گاو و سایر محصولات لبنی لازم است.

وقتی لاکتوز به صورت هضم نشده در روده باقی می ماند، می تواند علایمی مانند اسهال، دل درد، نفخ و گاز معده را ایجاد کند. علایم معمولا نیم تا دو ساعت پس از مصرف محصولات لبنی شروع می شوند. اگر کودک اسهال شدیدی دارد، ممکن است بدن او به طور موقت در تولید لاکتاز دچار مشکل شده باشد و در نتیجه به مدت یک یا دو هفته، علایم عدم تحمل لاکتوز را نشان دهد.

وقتشه این مطلبم بخونی👈استفراغ کودکان

پیشگیری از اسهال

شستن مکرر دست ها بهترین راه حفاظت شما از کودک است، زیرا میکروارگانیسم هایی که باعث ایجاد اسهال می شوند، به راحتی از دست به دهان منتقل می شوند. به عنوان مثال دست زدن به پوشک کثیف می تواند آنها را به دستهای شما منتقل کند و وقتی دور دهان کودک را پاک می کنید، به او انتقال یابد. کودک نیز می تواند پس از دست زدن به اسباب بازی یا هر شیء الوده به مدفوع یک کودک مبتلا به عفونت، با بردن انگشتان دست به دهانش، دچار اسهال عفونی شود.

بنابراین پس از هر بار تعویض پوشک، دستشویی رفتن و قبل از آماده کردن غذا، دستهای خود را با دقت به مدت حداقل ۱۵ تا ۳۰ ثانیه با آب گرم و صابون بشویید. دست کودک را نیز مرتب بشویید. همچنین به روش های ایمن و سالم برای پخت و پز مواد غذایی توجه کنید.

چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت وجود اسهال در کودک بدون تجویز پزشک به او هیچ داروی ضداسهالی ندهید. این داروها می توانند برای نوزادان و کودکان خطرناک باشند. اگر کودک شما سه ماهه یا کوچک تر است و دچار اسهال شده، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید. اگر او بزرگتر است ولی پس از ۲۴ ساعت بهبود نیافته، یا دچار اسهال شده است و هر کدام از علایم زیر را دارد نیز با پزشک تماس بگیرید:

  • 🔸بیقراری یا بی حالی بیشتر از معمول
  • 🔸تب
  • 🔸چند بار استفراغ
  • 🔸خون در مدفوع یا مدفوع سیاه رنگ
  • 🔸نشانه های کم آبی بدن مانند خشکی دهان، ادرار نکردن به مدت شش ساعت یا بیشتر و گریه بدون اشک.

همچنین اگر کودکتان سه تا شش ماهه است و تب 3/38 درجه با بالاتر دارد؛ یا اگر شش ماهه با بزگ تر است و تب 4/39 درجه یا بالاتر دارد. اگر سن کودک کمتر از سه ماه است و درجه حرارت بدن او ۳۸ درجه سانتی گراد یا بالاتر است نیز فورا با پزشک تماس بگیرید.

درمان های خانگی برای اسهال

درمان های خانگی برای اسهال

 در آغوش گرفتن کودک: اگر کودکتان به علت اسهال پریشان و ناراحت است، سعی کنید او را تا حد ممکن آرام کنید و بیشتر در آغوش بگیرید.

دوری از قندها: از دادن مایعات شیرین شده مانند نوشابه های گازدار، نوشابه های انرژی زا، آب قند، آبمیوه رقیق نشده و ژله به کودک خودداری کنید. همه این مواد حاوی قندهایی هستند که آب را به داخل روده می کشند و باعث بدتر شدن اسهال می شوند.

تعویض منظم پوشک: کودک را خشک نگه دارید. تعویض پوشک را با ملایمت و مهربانی انجام دهید و از کرم محافظ پای نوزاد استفاده کنید، زیرا پاهای او می تواند به راحتی به علت شل بودن مدفوع، قرمز و ملتهب شوند.

جلوگیری از کم آب شدن بدن کودک: با اینکه اسهال اگر به درستی درمان شود به ندرت خطرناک است، اما کم آبی بدن کودک می تواند باعث بستری شدن او در بیمارستان گردد، بنابراین مهمترین دغدغه شما باید رساندن مایعات کافی به بدن او باشد. اگر کودک استفراغ نمی کند، به تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک ادامه دهید. اگر کودک نمی تواند شیر مادر یا شیرخشک را در شکم خود نگه دارد، به پزشک مراجعه کنید.

پزشک ممکن است پیشنهاد کند به کودکتان محلول های مناسبی برای درمان کم آبی بدهید. این محلول ها در داروخانه ها در دسترس هستند و طعم هایی دارند که اکثر کودکان به آسانی آن را می نوشند. این محلول ها نسبت به شیر مادر یا شیرخشک، آسان تر در معده می مانند.

ماست: پژوهشها حاکی از آن هستند که باکتری های زنده ای که در ماست یافت می شوند، راهی ایمن و مؤثر برای کاهش شدت و طول مدت ابتلا به اسهال هستند. اگر کودک شما در سنتی است که غذای کمکی می خورد، خوردن ماست ساده و شیرین نشده راهی آسان برای درمان اسهال است، به ویژه اگر کودک طعم و مزه آن را دوست دارد. فقط مطمئن شوید ماستی که میخرید پروبیوتیک(پروبیوتیک: فلور روده انسان حاوی انواع مختلفی از باکتریها است. بسیاری از این باکتری ها برای گوارش بهینه غذا مفیدند.

دسته ای از این باکتریها که به باکتریهای پروبیوتیک معروف هستند، علاوه بر کمک به گوارش، مولکول های پیچیده و ترکیباتی مانند ویتامینها و آنتی بیوتیکهای مختلف را تولید می کنند که برای بدن مفید هستند. منبع باکتریهای پروبیوتیک لبنیات و میوه ها هستند. اداره غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAD) و سازمان بهداشت جهانی (WHO) پروبیوتیک را این طور تعریف می کند: میکروارگانیسم های زنده ای که مصرف کافی آنها سبب نمایان شدن اثرات سلامت بخش در بدن میزبان می شود) و تاریخ تولید آن تازه باشد.

وعده های غذایی مناسب به کودکان بزرگ تر: امروزه پزشکان توصیه می کنند که برای کودکان مبتلا به اسهال که قبلا وارد مرحله خوردن مواد غذایی جامد شده اند، رژیم غذایی همیشگی شان را ادامه دهید و حتی یک وعده به غذای آنها اضافه کنید. متخصصان معتقدند یک رژیم غذایی معمولی شامل مواد اصلی از جمله کربوهیدرات های پیچیده مانند نان، حبوبات و برنج، گوشت بدون چربی، ماست، میوه ها و سبزیجات مناسب خواهد بود.

یک رژیم غذایی استاندارد و سالم می تواند دوره اسهال کودک را کوتاه کند، زیرا مواد مغذی ضروری مورد نیاز برای مبارزه با عفونت را بازیابی می کند. اگر کودک شما موقتا از خوردن غذا امتناع می کند، نگران نباشید. تا زمانی که بدن او آب کافی داشته باشد، اشتهایش طی یک یا دو روز به حالت قبل بازمی گردد.

مترجم بخش روان شناسی دکتر زهرا محمدی

مربی و مشاور انگیزشی و رشد مهارتهای فردی مهندس فرشته شبستری

روان شناسی و درمانگر کودک دکتر ساحل گرامی


اسهال در کودکان

با ما از ثبت نام کتاب کودکت جا نمی مونی 😉

ثبت نام کتاب درسی-کودک الکترونیک

دلبندتو مدرسه ثبت نام نکردی🤫 پس روی تصویر کلیک کن👈👈

ثبت نام مدارس

اگر وقت نداری حضوری دنبال مهدکودک بگردی روی شکل کلیک کن 👈👈👈

نشانی مهدکودک ها-کودک الکترونیک
Kindergarten address
        !مطالب دیگه سایت را از دست ندید!
این مطلب را بادوستان خود به اشتراک بگذارید
درود بر عاشقان کودکان -سایت ما به تازگی ایجاد شده با بازدید مجدد خواهید دید که ما چقدر پیشرفت کرده ایم اگر دوست داری می تونی به ما بپیوندی
سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید